Pracownik ma trzymiesięczne wypowiedzenie kończące się 30 września, a lekarz wystawia mu zwolnienie od 18 września do 12 października. W tej sytuacji jedna data nie zastępuje drugiej. Zwolnienie usprawiedliwia nieobecność i może dawać prawo do świadczenia chorobowego, ale nie przesuwa automatycznie dnia rozwiązania umowy. Do 30 września choroba przypada podczas zatrudnienia, od 1 października po ustaniu ubezpieczenia z tego etatu. Zmienia się płatnik, formalności i część warunków, choć medycznie jest to jedno nieprzerwane zwolnienie. Właśnie na granicy tych dwóch okresów powstaje najwięcej nieporozumień.
Czy L4 zatrzymuje albo wydłuża okres wypowiedzenia?
Nie. Jeżeli wypowiedzenie zostało skutecznie złożone wcześniej, późniejsza niezdolność do pracy nie anuluje go i nie zatrzymuje biegu terminu. Umowa rozwiązuje się w dniu wynikającym z wypowiedzenia, nawet gdy zwolnienie lekarskie trwa dłużej. Ochrona pracownika niezdolnego do pracy dotyczy przede wszystkim możliwości wręczenia wypowiedzenia przez pracodawcę podczas usprawiedliwionej nieobecności, zanim upłyną okresy pozwalające na rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia. Nie działa natomiast jak cofnięcie oświadczenia, które pracownik otrzymał przed chorobą.
To rozróżnienie ma znaczenie również wtedy, gdy wypowiedzenie złożył sam pracownik. Jeśli 4 sierpnia wypowiedział umowę z miesięcznym okresem kończącym się 30 września, a od połowy września zachorował, nie musi „odpracować” brakujących dni po powrocie. Nieobecność jest rozliczana jako choroba, a zatrudnienie ustaje zgodnie z terminem. Tak samo zachowuje się umowa na czas określony, której data końcowa przypada podczas zwolnienia: samo e-ZLA nie przedłuża jej do dnia odzyskania zdolności do pracy.
Ważne: zwolnienie lekarskie wystawione po otrzymaniu wypowiedzenia nie zmienia daty ustania zatrudnienia. Może natomiast obejmować okres po tej dacie i wtedy prawo do dalszego zasiłku ocenia ZUS.
Kto płaci za L4 podczas trwającego wypowiedzenia?
Dopóki umowa trwa, okres wypowiedzenia nie tworzy osobnego systemu wypłaty. Pracownik otrzymuje najpierw wynagrodzenie chorobowe finansowane przez pracodawcę: co do zasady za łącznie 33 dni niezdolności do pracy w roku kalendarzowym, a po ukończeniu 50 lat za 14 dni, przy czym krótszy limit stosuje się od następnego roku po roku pięćdziesiątych urodzin. Do limitu wlicza się wcześniejsze absencje w tym samym roku, także u poprzedniego pracodawcy. Od 34. albo odpowiednio 15. dnia przysługuje zasiłek chorobowy finansowany z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Kto technicznie wypłaca zasiłek w czasie zatrudnienia, zależy od liczby osób zgłoszonych przez płatnika do ubezpieczenia chorobowego. Pracodawca zgłaszający powyżej 20 ubezpieczonych co do zasady ustala prawo i wypłaca zasiłek swoim ubezpieczonym. Przy liczbie nieprzekraczającej 20 robi to ZUS. Liczbę ustala się zasadniczo według stanu na 30 listopada poprzedniego roku. Nie należy więc wnioskować z nazwy przelewu, kto ostatecznie finansuje świadczenie: zasiłek wypłacony wraz z listą płac przez większego pracodawcę nadal jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego, a nie wynagrodzeniem chorobowym z jego własnych środków.
| Sytuacja | Kto wypłaca | Co trzeba sprawdzić |
|---|---|---|
| Pierwsze 33 albo 14 dni choroby w roku podczas zatrudnienia | Pracodawca, jako wynagrodzenie chorobowe | Wcześniejsze absencje w roku i wiek pracownika |
| Zasiłek podczas zatrudnienia | Pracodawca zgłaszający powyżej 20 ubezpieczonych albo ZUS | Status płatnika zasiłków na dany rok |
| Okres po rozwiązaniu umowy | ZUS | Ciągłość choroby, warunki po ustaniu ubezpieczenia oraz wymagane wnioski |
| Choroba rozpoczęta dopiero po ustaniu umowy | ZUS, jeśli spełnione są szczególne przesłanki | Data początku, co najmniej 30 dni ciągłej niezdolności i brak przeszkód do wypłaty |
Co dzieje się, gdy zwolnienie trwa po rozwiązaniu umowy?
Jeżeli niezdolność do pracy powstała jeszcze podczas zatrudnienia i trwa bez przerwy po jego zakończeniu, prawo do zasiłku może być kontynuowane. Od dnia następującego po ustaniu tytułu ubezpieczenia świadczenie wypłaca ZUS, niezależnie od tego, czy wcześniej zasiłek wypłacał urząd, duża firma czy sam Zakład. Nie oznacza to jednak, że pracownik zachowuje wszystkie warunki z okresu zatrudnienia. Dla czasu przypadającego po ustaniu ubezpieczenia obowiązuje co do zasady limit 91 dni, liczony od następnego dnia po ustaniu tytułu, z uwzględnieniem ogólnego okresu zasiłkowego. Limit 91 dni nie dotyczy między innymi niezdolności przypadającej w ciąży, spowodowanej gruźlicą oraz związanej z badaniami i pobraniem komórek, tkanek lub narządów od dawcy.
Przykład pokazuje różnicę wyraźniej. Marta choruje od 18 września, a jej umowa rozwiązuje się 30 września. Za 18–30 września świadczenie rozlicza się jeszcze w związku z trwającym zatrudnieniem. Od 1 października płatnikiem jest ZUS, pod warunkiem zachowania prawa do zasiłku. Były pracodawca powinien przekazać potrzebne dane o zatrudnieniu i podstawie świadczenia, lecz nie wypłaca zasiłku za październik tylko dlatego, że zwolnienie zaczęło się w jego firmie. Marta nie powinna też zakładać, że widoczne w systemie e-ZLA automatycznie uruchomi przelew z ZUS.
Choroba rozpoczęta po ustaniu zatrudnienia ma ostrzejsze warunki
Inaczej wygląda sytuacja osoby, która w dniu rozwiązania umowy była zdolna do pracy, a zachorowała dopiero później. Zasiłek może przysługiwać, jeśli niezdolność powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia i trwała bez przerwy co najmniej 30 dni. W przypadku choroby zakaźnej o okresie wylęgania dłuższym niż 14 dni albo innej choroby, której objawy ujawniają się po takim czasie, termin może wynosić trzy miesiące; lekarz oznacza taki przypadek kodem „E”. Spełnienie samego terminu 14 dni nie wystarcza. Trzeba również spełnić warunek długości niezdolności i nie podlegać ustawowym wyłączeniom.
Dwie różne ścieżki: choroba rozpoczęta przed końcem umowy może być kontynuowana po jej rozwiązaniu. Gdy zaczyna się dopiero po ustaniu zatrudnienia, ZUS sprawdza dodatkowo termin jej powstania i co najmniej 30 dni nieprzerwanej niezdolności.
Kiedy ZUS nie wypłaci zasiłku po ustaniu zatrudnienia?
Świadczenie po ustaniu tytułu ma zabezpieczać osobę, która z powodu choroby nie może podjąć pracy, a nie zastępować dochód w każdej sytuacji. ZUS nie wypłaci go między innymi osobie mającej ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, uprawnionej do zasiłku dla bezrobotnych, zasiłku albo świadczenia przedemerytalnego, a także osobie kontynuującej lub podejmującej działalność zarobkową dającą tytuł do ubezpieczenia chorobowego albo prawo do świadczeń za czas choroby. Przeszkodą może być również brak wymaganego okresu wyczekiwania czy ustanie ubezpieczenia po wyczerpaniu pełnego okresu zasiłkowego.
To ważne zwłaszcza przy płynnym przejściu do nowej pracy lub działalności. Były pracownik może podpisać kolejną umowę, zgłosić się jako bezrobotny albo rozpocząć samozatrudnienie, nie dostrzegając, że wpływa to na świadczenie za okres po poprzednim zatrudnieniu. W oświadczeniu Z-10 trzeba podać okoliczności pozwalające ZUS ocenić prawo do wypłaty. Podanie niepełnych informacji nie zabezpiecza świadczenia; może doprowadzić do decyzji o zwrocie nienależnie pobranej kwoty.
Jakie dokumenty trzeba złożyć po zakończeniu umowy?
Elektroniczne zwolnienie trafia do systemu, ale e-ZLA nie zawsze jest równoznaczne z kompletnym wnioskiem o wypłatę. Przy ubieganiu się o zasiłek po ustaniu ubezpieczenia należy złożyć do ZUS wniosek ZAS-53 lub wniosek w innej dopuszczalnej formie, a wraz z pierwszym wnioskiem dotyczącym okresu po ustaniu zatrudnienia również oświadczenie Z-10. Były pracodawca przekazuje zaświadczenie płatnika składek Z-3, które zawiera dane potrzebne do ustalenia prawa i podstawy zasiłku. Aktualne formularze są dostępne w eZUS. Sposób odnalezienia usług, dokumentów i odpowiedzi opisuje poradnik eZUS krok po kroku.
Po ustaniu umowy dobrze jest sprawdzić w eZUS cztery rzeczy: czy zwolnienie widnieje z poprawnym okresem, czy wysłano ZAS-53 i Z-10, czy były pracodawca przekazał Z-3 oraz czy ZUS nie wezwał do uzupełnienia danych. Jeśli dokumentów brakuje, najlepiej poprosić kadry o potwierdzenie wysyłki, a z Zakładem kontaktować się w konkretnej sprawie, podając daty niezdolności i ustania zatrudnienia. Pomaga w tym materiał o skutecznym kontakcie z ZUS. Gdy status przez dłuższy czas się nie zmienia, osobny poradnik wyjaśnia, co zrobić po braku odpowiedzi na wniosek lub pismo.
Choroba pod koniec umowy wpływa też na urlop i rozliczenie końcowe
Jeżeli pracodawca zaplanował urlop wypoczynkowy na okres wypowiedzenia, a pracownik zachorował, zwolnienie lekarskie przerywa lub uniemożliwia wykorzystanie urlopu w dniach niezdolności. Nie powoduje to jednak wydłużenia zatrudnienia. Jeżeli do dnia rozwiązania umowy urlopu nie da się wykorzystać, pracodawca rozlicza należny ekwiwalent pieniężny zgodnie z właściwymi zasadami. Na świadectwie pracy powinny znaleźć się informacje wymagane przepisami, w tym dane potrzebne kolejnemu pracodawcy do prawidłowego ustalenia limitu wynagrodzenia chorobowego w tym samym roku.
Zwolnienie trzeba wykorzystywać zgodnie z jego celem również wtedy, gdy relacja z pracodawcą jest już napięta albo umowa właśnie się skończyła. Wykonywanie pracy zarobkowej podczas orzeczonej niezdolności lub wykorzystywanie zwolnienia niezgodnie z przeznaczeniem może pozbawić prawa do świadczenia. Kontrola nie kończy się automatycznie wraz z ostatnim dniem etatu: za okres, za który płatnikiem jest ZUS, Zakład może badać prawo do wypłaty oraz prawidłowość wykorzystywania zwolnienia.
Najczęstsze pytania
Czy L4 przedłuża okres wypowiedzenia?
Nie. Jeżeli wypowiedzenie zostało skutecznie złożone, zwolnienie lekarskie nie zatrzymuje jego biegu. Umowa rozwiązuje się w ustalonym terminie, także podczas choroby.
Kto płaci za zwolnienie po zakończeniu umowy o pracę?
Za okres przypadający po ustaniu zatrudnienia zasiłek wypłaca ZUS, jeśli pracownik spełnia warunki ustawowe i złoży wymagane dokumenty.
Czy ZUS wypłaci zasiłek, gdy zachoruję po rozwiązaniu umowy?
Może go wypłacić, jeżeli niezdolność powstała zasadniczo w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia i trwała nieprzerwanie co najmniej 30 dni. Obowiązują też wyłączenia ustawowe.
Ile może trwać zasiłek chorobowy po ustaniu zatrudnienia?
Co do zasady maksymalnie 91 dni za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia, z uwzględnieniem ogólnego okresu zasiłkowego. Limit 91 dni nie obejmuje między innymi ciąży i gruźlicy.
Czy samo e-ZLA wystarczy do wypłaty po ustaniu zatrudnienia?
Nie należy tego zakładać. ZUS wymaga wniosku o zasiłek, na przykład ZAS-53, a przy pierwszym wniosku za okres po ustaniu ubezpieczenia również oświadczenia Z-10. Potrzebne jest też Z-3 od byłego pracodawcy.
Czy można podjąć nową pracę i pobierać zasiłek po poprzednim zatrudnieniu?
Podjęcie działalności zarobkowej dającej tytuł do ubezpieczenia chorobowego lub prawo do świadczeń za czas choroby może wyłączyć prawo do zasiłku po ustaniu poprzedniego tytułu.
Sprawdzamy
Źródła
Udostępnij artykuł
Preferowane źródła Google
Chcesz częściej trafiać na odpowiedzi Dociekliwie?
Dodaj Dociekliwie do swoich preferowanych źródeł Google.
